(Cadn.com.vn) - Cuối tháng 1-2010, tại phòng chụp mạch Bệnh viện (BV) Trường Đại học Y - Dược Huế, trường hợp can thiệp mạch não đầu tiên ở khu vực miền Trung đã được tiến hành.
Đó là bệnh nhân Nguyễn Thị Ng. (53 tuổi, trú Quảng Bình), nhập viện với các triệu chứng: đau đầu, tình trạng yếu nửa người trái, u ám ý thức và hội chứng màng não điển hình, kết quả MRI sọ não cho hình ảnh xuất huyết dưới nhện. Can thiệp mạch não được 2 ê-kíp là Tiến sĩ Trần Chí Cường (BV Trường Đại học Y Dược TPHCM) và ThS - BS Nguyễn Đình Toàn và Nguyễn Công Quỳnh (BV Trường Đại học Y- Dược Huế) tiến hành.
Đây là một trường hợp tương đối khó do cổ túi phình tại động mạch thông sâu rộng, tuy vậy, sau 2 giờ làm việc với sự tập trung cao độ, ê-kíp làm việc đã thành công trong việc đặt Coil tắc mạch, ngăn chặn nguy cơ vỡ túi phình mạch não và bệnh nhân đã cải thiện lâm sàng với giảm tình trạng yếu liệt và giảm hội chứng màng não. Để hiểu rõ hơn về căn bệnh nguy hiểm này, P.V đã có cuộc trò chuyện với GS- TS- BS- Phó Giám đốc BV Trường Đại học Y - Dược Huế Huỳnh Văn Minh (H.V.M).
P.V: Xin ông cho biết triệu chứng gợi ý của bệnh phình động mạch não?
GS-TS H.V.M: Phình mạch não thường gặp ở người trẻ tuổi. Có thể nhận biết căn bệnh này khi có những cơn nhức đầu dữ dội. Nguyên do là khi nứt phình động mạch não máu sẽ chảy vào và kích thích nhu mô não gây nhức đầu ghê gớm. Bệnh nhân có thể kèm theo buồn nôn và nôn, thay đổi thị lực đột ngột, tê hoặc yếu nửa mặt, yếu nửa người. Ngoài ra, xuất huyết dưới màng nhện có thể gây đau và cổ cứng.
P.V: Vậy, nguyên nhân gây bệnh phình động mạch não là gì, thưa ông?
GS-TS H.V.M: Có nhiều giả thuyết được đặt ra trong sinh bệnh học của sự hình thành và phát triển của túi phình như: sự gia tăng áp lực động mạch trong tăng huyết áp, các liên quan về giải phẫu vùng đa giác Willis, sự thay đổi dòng chảy của máu, và các yếu tố bên ngoài như: xơ vữa động mạch, hút thuốc lá, nghiện rượu, dùng thuốc chống đông, thuốc ngừa thai là các yếu tố có liên quan đến sự hình thành túi phình mạch não. Các nguyên nhân có thể gây túi phình mạch máu não như: phình sau chấn thương mạch máu, phình do nhiễm khuẩn, nghiện ma túy đặc biệt là cocaine và các khối u tăng sinh. Túi phình rất hiếm gặp ở trẻ em, và gần như chưa bao giờ gặp ở trẻ sơ sinh.
P.V: Việc can thiệp mạch não có những ưu điểm nào?
GS-TS H.V.M: Trước đây, người bệnh thường điều trị bằng phẫu thuật. Phẫu thuật kẹp túi phình là phương pháp điều trị đã được thực hiện từ lâu. Hạn chế của phương pháp này là bệnh nhân phải chịu một cuộc mổ lớn. Trải qua hơn 20 năm hình thành và phát triển, qua nhiều nghiên cứu đã chứng minh phương pháp can thiệp mạch não là phương pháp điều trị có nhiều ưu điểm, đạt hiệu quả cao, an toàn hơn phẫu thuật. Điều trị túi phình can thiệp nội mạch biến chứng co thắt mạch sau xuất huyết dưới nhện có nhiều biện pháp như: nong mạch máu, bơm thuốc giãn mạch. Phương pháp điều trị này gây chảy máu nhiều hơn, chi phí cao hơn (40 triệu đồng/ca bệnh). Nhưng việc can thiệp mạch não chi phí ít hơn chỉ 30 triệu đồng/ca bệnh, thành công nhất là đem lại một phương pháp điều trị hiệu quả tốt, xâm nhập tối thiểu, thời gian hồi phục nhanh đối với bệnh lý mạch não. Thành công của kỹ thuật can thiệp mạch não tại BV Trường Đại học Y - Dược Huế mở ra triển vọng điều trị tốt hơn cho các bệnh lý mạch não đang là vấn đề bức thiết hiện nay.
P.V: Đây là ca bệnh đầu tiên ở miền Trung can thiệp mạch não, vậy BV có gặp những khó khăn gì?
GS-TS H.V.M: Phình động mạch não là một bệnh nguy hiểm thường gặp, tỷ lệ tử vong cao khi nứt vỡ. Bệnh có thể được phát hiện sớm và điều trị hiệu quả ở nhóm dân cư có nguy cơ cao dựa trên các triệu chứng lâm sàng nhưng phải cần các công cụ chẩn đoán hiện đại và đắt tiền như chụp CT 64 lát cắt, cộng hưởng từ, chụp mạch máu xóa nền kỹ thuật số. Tại Việt Nam, ở 2 đầu đất nước đã có nhiều tác giả thực hiện như Phạm Minh Thông, Trần Chí Cường, Nguyễn Minh Anh... với số lượng bệnh nhân đáng kể. BV chúng tôi đang trong giai đoạn triển khai, dù đã được BV Đại học Y- Dược TPHCM giúp đỡ đào tạo nhưng cũng cần có thời gian, đặc biệt là chi phí mỗi ca bệnh còn quá cao so với khả năng kinh tế của nhân dân miền Trung nên cần có sự hỗ trợ nhất là về phía bảo hiểm y tế.
P.V: Hướng điều trị phình động mạch não trong tương lai?
GS-TS H.V.M: Đối với những bệnh nhân sống sót sau lần vỡ phình động mạch não đầu tiên, vấn đề co thắt động mạch có thể sẽ là yếu tố xấu nhất gây tổn thương não liên tục sau này. Hiện vẫn đang có những thử nghiệm để triển khai những dược phẩm mới có tác dụng kiểm soát hiện tượng co thắt mạch máu não đặc biệt là xem xét khả năng di truyền học trong bệnh sinh phình mạch não. Gần đây, một số phân tử gây hiện tượng co mạch đã được xác định và nhờ đó các nhà khoa học có thể tạo ra những kháng thể để làm giảm bớt tác dụng của chúng.
P.V: Xin cảm ơn GS về cuộc trò chuyện này!
Hải Lan
(thực hiện)